Powered By
BLOGFA.COM
مام رهمهزان
به چوار قوڕنهی وهررزی ساڵا
سهدان کهڕهت
رهنگی گۆڕی و
دهوری داوه
مامه نهورۆز
ههتا ئێستاش
له سهر لووتکهێ
وههرزی بههار
مهشخهڵ بهدهست
راوهستاوه
دهروێش ۲۹/۶/۸۸
کۆسپ و گرفتهکانی ژیان وەک بهرهو روو بوون له گهڵ چۆم و ههوراز و نشێو وایه. مرۆڤهکان له بهرهنگاری لهگهڵیاندا دهبنه چهند دهسته: دهستهیهک ههول ئهدهن خۆی لێ لادهن، راحهت تهڵهبن و لهم بهربهرهکانێ دهترسن و تاقهتی ئهم ههڵدێر و مهترسیهیان نیه. ئهم تاقمه که له کۆمهڵگهدا کهم نین ههمیشه تێ دهکۆشن له جیاتی چارهسهری گرفتهکان، نێوهڕۆکی مهسهلهکان بسڕنهوه باسی لێ نهکهن! بهڵام ههروهک دهزانین خۆ دزینهوه له راستیهکان ههمیشه ناکرێت و تێکهڵ به و دهستهی دهبنهوه که له گهڵ کۆسپ و چهڵهمـهکان بهرهو ڕوو دهبنهوه. جا ئهم بهرهو ڕوو بوونهوهش وهک خودی ژیان زۆر جار ئاکامهکهی نادیاره و وهک پێ دانان لە سەر بەردە نادیارە خزەکانی ناو چەم وایە. جاری وایه هەڵدەخلیسکێی و دەکەوی و پەلەقاژەته هەستیتەوە ... جار هەیە نوقم دەبی ... گرنگ ئهوه نیه تهڕ نهبیت یا نهگهوزێیت گرنگ ئەوەیە پێش نوقم بوون بۆ جارێکیش بێ تاقی کەیەوە هات و بەری پێت گەشتە عەرز و هەستایەوە. بە بڕوای من حەیفە لە ناو چەمێکدا کە هیچ قوڵ نییە نوقم بی! کهوتن و گلان قهیدی چیه ئهگهر بتوانیت زوو ههستیتهوه و به ههڵهکانی رێگادا بچیتهوه. ترس له ههڵه و داهاتووی نا دیار و بیری رابوردوو له تایبهتمهندیهکانی ژیانی مهیه! بهڵام نابێ وامان لێ بکهن له ژیان دهستهوهستان بین. به قهولی ئهو پهندهی که دهڵێت: 'شکست ههوێنی سهرکهوتنه!"
ئهمرۆ له مهجلیسێکی دۆستان دانیشتبووین ههڤاڵێک که هێنده له کۆرهکه خۆییش نهبوو درگای ههنبانهی کردبووهوه و پهیتاپهیتا ورده فهرمایشتی دهفهرموو ئیللاماشهڵلا قسانی وهبهر کهس نهدهخست! زوو زوو ئهمچڵاو چڵی دهکرد و بابهتهکانی دهگۆری، جارجاریش لێی تێک دهچوو، ههموانی وهرهز کردبو یهک نهبوو بڵێ:" زۆر وتن بۆ دیوانی خوا باشه!"
وهک دهڵێن مرۆڤ بۆیه دوو چاو و دو گوێ و تهنها زوبانێکی ههیه، که لانی کهم چوار ببیستێ و یهک بڵێ! ئهمه باشترین رێگهیه بۆ خۆ پێگهیاندن و گهشهکردنی.
«وێنه» «تصویر»
ههورِ کامێرا دوربین ابر و
برووسکه فلاش تندر فلاش
نمنمهی باران نمنم باران
بۆ شووشتنهوه و برای شستشو
دڵی منیش دل من هم
قاپ قاب
ئای نیشتمانم هان ای وطن
ههتا یهک چرکه دمی
بۆ لێوهکانت لبانت را
بزه قهرزکه تبسمی واگیر
مارف ئاغایی وهرگێڕان: جهلال مهلهکشا
ههڵبژاردنی سهرۆک کۆماری له ئێران و قسهوباس و پهراوێزهکانی پێش و پاش ئهم ههڵبژاردنه بۆ ماوهیهكی زۆر زۆربهی جهماوهری به خۆوه سهرقاڵ کرد. خهڵک خهمی نان و ئاو و نهبوونی و گرانی و بێکاری و نهخۆشی و ههزار دهردی ژینیان وهلا نابوو، له کۆڵان و شهقامی شار و گوند و له ناو تهکسی و سهفی نان و کۆری شایی و شیندا باس، باسی ههڵبژاردن بو و ههریهک بۆچونی خۆی له سهر دهرئهبری. یهکێ تهحریم، یهکێ بهشداری، یهکێ لایهنگری ئهم یا ئهو پاڵێوراو، و یهکێکیش دهیکوت تهنیا بهشداری بکهن قهیدی نیه به ههر پاڵێوراوێک دهنگ بدهن! و هتد. کهم دهبیسترا که بڵێن من که ناتوانم ههڵبژێردرێم بۆ ههڵبژێرم؟ ( له وانهن ژنان که لانی کهم نیوهی کۆمهڵگان، کهمینه نهتهوهیی و ئایینیهکان، سکولار و ...) یان وهزیرێ که دهکوترێ خۆی بڕه پارهیهکی زۆری بۆ ههڵبژاردنی پاڵێوراوێک سهرف کردووه چۆن دهتوانێ بهرێوهبهری ههڵبژاردن و بێ لایهن بێت؟ له وڵاتێک که سهرهتایی ترین پێداویستیهکانی ژیان بۆ زۆرینهی خهڵکهکهی بهئهستهم وهدهست دێت و دهنگی زۆر له تاکهکانی به پێنج کیلۆیهک رۆن و سێفهزهمینه یا بڕه پارهیهک دهگۆردرێت، ههڵبژاردن و پێداویستیهکانی ئهو کۆمهڵگه رهنگ و بۆی ئهوتۆی نابێت. مرۆڤێک که نهیتوانی هیچ نهبێ بۆ خۆی له پێی سنووقهکانی دهنگدان دهنگهکهی خۆی بنووسێت و خوێندنهوهیهکی ئهوتۆی له بار و دۆخی وڵاتهکهی نهبوو! دهنگدانی چی و ههڵبژاردن چ مانایهکی ههیه؟
جارێکیان بۆ خۆم له سهر یهکێ له سنووقهکانی دهنگدان بوم پیاوێکی پیر هات و گوتی: باوکهکهم ئهوه سجیلهکهم مۆری کهن بۆم، کهبهرگهی دهنگهکهمان پێ دا گوتی: بۆ خۆتان یهکێکیانی تێدا بنووسن. چ فهرقی نیه؛ باری مه ههر یهک مهنه! من تهنیا مۆری ناو سجیلهکهم دهوێت بۆ دوا رۆژ نهبا کومیته(کومیتهی ئیمدادی ئیمام) داوای کهن!
باسهکه کۆتا کهم زۆر شهرت و مهرجی دیکه پێویسته بۆ ههڵبژاردنێکی شیاو و یاسایی. ئهوهش لهبیر نهکهین کهههڵبژادن نهتهنیا رێگه بهڵکو یهکێک له فاکتهرهکانی دیموکراسیه و نابێ بهدوای ههموو داخوازیهکانی کۆمهڵگه له نێو سنووقهکانی دهنگداندا بگهڕێین!
بهباوهری زۆر کهس لهوانهی که دهنگیان داوه ئهگهر تهنیا یهک لهو مهرجانه ئهویش ئهمانهتداری له دهنگهکان رهچاو کرا با ئاکامی ههڵبژاردنهکان وای لێنهدههات و ئهم ههموه ئاڵۆزیه و نارهزایه روی نهدهدا و خهڵك نهدهکهوتنه بهر هێرش و زهبر و زهنهگ و سهرکوت و بهئاژاوهگێر و خهس و خاشاک و... ناوبرد نهدهکران.
به ههر حاڵ ههڵبژاردن بهرێوه چوو و حاجی مهحموود لانی کهم بۆ چوار ساڵی دی دهبێتهوه به سهرۆک کۆماری ئێران و یهک دوو رۆژی دی سوێند تازه دهکاتهوه و دهوڵهتی نوێ پێک دێنێتهوه له ئێستاشهوه بهڵێنی ئاڵو گۆر و وهلانانی ههندێک له وهزیران و ئهندامانی دهوڵهته نوێ کهی داوه بهو هیوایهی بتوانێ بڕێک له رخنهو و ئێعترازهکان کهم کاتهوه بهڵام ئهم راستیه حاشا ههڵ نهگره که دهوڵهتی دهیهم دهبێ خۆی بۆ بهرهنگار بوونهوه لهگهڵ زۆر گیر و گرفتی نوێ که له دهوڵهتی پێشوو نهیبووه ئاماده بکات و ئێرانی پاش 22ی جۆزهردان بهنیسبهت پێش ئهم رۆژهوه جیاوازی زۆری دهبێت.
کاتێک که شهقامهکان ههڵگری ئهم ههموو ماشێنه نین پیادهرهو و فهزا سهوزی قهراخ شهقام (ئهگهر بیبێت) دهبێ به ئێسگهی تهکسی. "شوێن مهیدانی یادبوودی شاری سهقز"
"ئێوارهی دوێنێ پێنج شهممه رێكهوتی ٣١ی بانهمهڕ دڵه گهورهكهی هونهرمهندی شمشاڵ ژهنی كورد مامۆستا قاله مهڕه له لێدان كهوت.
هونهرمهندی گهوره و نهتهوهیی گهلی كورد مامۆستا قادر عهبدوڵازاده ناسراو به قالهمهڕه پاش ژیانێكی پڕ بهرههم ئێوارهی دوێنێ له تهمهنی ٩٠ ساڵیدا كۆچی دوایی كرد.
قاله مهڕه، گهوره بلوێرژهنی نهتهوهکهمان به شمشاڵهکهیهوه گهورهترین خزمهتی به زیندو ڕاگرتنی ههوای گۆرانی و مۆسیقای کوردی و له ڕاستیدا فهرههنگ و کهلهپووری نهتهوهکهمان کردووه." ناوهندی ههواڵنێری سهقز"
ئهم ههواڵه زۆر زوو لهسهر میدیا و ماڵپهره کوردیهکانهوه بڵاو کرایهوه و کهم و زۆر بووبه مایهی پهژاره و نارهحهتی کۆمهڵگهی کوردی. منیش وهک تاکێکی ئهم کۆمهڵگه خۆم لهم خهم و خهساره گهورهیهدا به بهشدار دهزانم و زۆر بهلامهوه قورس و گران بوو.
بهڵام ههروهک ههموو دهزانین ژینی دونیایی تا سهر بۆکهس نهبووه و نابێت. پاش مردنیش داخ و پهژاره و تهشیع جهنازه و گڵکۆی بهشکۆ و شینگێری و هتد سوودێک نابهخشێت. دهڵێی دوێکهیه مامهقالهم لهکووچهو شهقامهکانی نێوشار دهدیت تا بۆ وهدهست هێنانی بڕهپارهیهکی کهم نهفهسی گهرمی لهبلوێر داوێشت و بهپهنجه رهنگینهکانی ههوای حهریره و کابووکێ و ههواری خاڵی و دهیان رستهو مهقامی دهردێنا تا وهکوو دڵی رێبواران وهکوڵ بێنێ و دهست لهباخهڵ کهن و بهڵکوو بژێوی ئهو رۆژهی منداڵهکانی وهدهست بێنێ و مل بۆ ههموو ناپیاوێک کهج نهکا، لهکۆمهڵگهی کوردی و تهنانهت جیرانهکانیش کهم کهس ههیه له ئاستی هونهری و خزمهتهکانی ئهو پیاوه بلیمهته بێخهبهر بێت. بهڵام نهماندیت و نهمانبیست کهس بۆ خزمهتی ئهو و هونهرهکهی قۆڵ ههڵماڵێت. ئهمرۆ و لهمهراسیمی تهشیع جهنازهی ئهو بهرێزهدا چڵکن دهوڵهمهندی وای تێدا بوون که دڵنیام لهماوهی ژیانی ئهودا بۆتهنیا جارێک ئاوڕیان لێ نهداوهتهوه. 90 ساڵ ماوهیهکی زۆر بوو بۆ خزمهت و ناساندنی مامهقاله و هونهرهکهی تهنانهت لهئاستی نێودهوڵهتیشدا. بهڵام سهد مهخابن ههژار گوتهنی" لهلای ئێمه هونهرمهند وهک پێستهی رێوی بهزیندوویی رێزی نیه و تهنیا پاش مردن قهدری لێدهگرن." مام هێمنیش ههر زوو بهم راستیهی زانیبوو بۆیه دهڵێت" گیانه لهبازاری ئهمرۆکهی هونهردا شێعری تۆ هێمن وهکو پارهی چرووک وایه ناچێت.... " یان له شوێنێ دیکه دهڵێت:
" تۆ بزانه ئهوهی ئههلی هونهر بێت دهبێ یا دهس به سهر یا قوڕ بهسهر بێت
هونهرمهند و ژیانی خۆش مهحاڵه هونهرمـــهند رهنجـــهرۆیه و ژینــی تاڵــه "
یادی بهرز و رۆحی شاد
له کاتێک دا ههموو قوتابیان و مامۆستاکانیان خۆیان بۆ بهرێوهبردنی ئیمتیحانهکانی ئاخری ساڵ ئاماده دهکهن، بهداخهوه ئهمرۆ دایک و بابی دوان له قوتابیهکانم دۆسیهی(پهروهندهی) منداڵهکانیان له لای ئێمه بردهوه تاوهکوو لهگهڵ بنهماڵهکانیان بچنه کوورهخانه(کارگهی ئاجوور پهزی) له شارهکانی دیکه. و ئهگهر کرا ئهم چهن رۆژه لهوێ ئیمتیحان بدهن. پاشان دهست کهن بهخشت بڕین. ئهو دوو قوتابیه و ههڤاڵهکانیان و تێکرای مامۆستاکانی قوتابخانه بهم بارو دۆخه زۆر نارهحهت و بهداخهوه بوین.
ههموو ساڵێک و لهکاتێکدا خهڵکی له مانگی گوڵان لهکهش و ههوا و سروشتی جوان و خهمڵیوی کوێستانی کوردستان لهکهیف و خۆشیدان، کهسانێکی زۆر بێبهش لهم سهرمهستیانه له پهژاره و دڵهراوکێدان و خۆیان و بنهماڵه بۆ سهفهر ئاماده دهکهن. سهفهرێکی چهند مانگه لهرووی ناچاری و بۆ وهدهست هێنانی بژێوی ژیان، بۆ ئیشکردن له کوورهخانه و (گاوداری و مرغداری) و باخ و مهزرا و زۆر شوێنیتر که تهنیا له شارهکانی دیکهدایه و پێویسته ماڵ و حاڵی خۆیان بۆ بهجێ بێڵن. پێویسته ئاماژه بهوهش بکهم که ئهم کرێکارانه دهبێ به خاوهن کارهکانیان بڵێن ئهرباب! کهئهم نیوهئهربابانه به بڕه پارهیهکی کهم کارێکی سهخت و زۆریان پێ دهکهن و زۆرجاریش له حهقهکهیان دهخۆن!
هێندێ جار بیر لهوه دهکهمهوه بۆچی تهنانهت ئهم جۆره کاره سهویلانهش لێره کهمن؟ تۆ بڵێی خاکی کوردستان بۆ ئاجوور نابێت؟! یان باخ و کشت و کاڵی میکانیزهی لێ ناکرێت؟! خۆ ئاوی باشی لێیه و خاکهکهشی وهک خۆمان دهلێین گهوههره! بۆچی دهبێ بۆ ئیشکردن کهسانێک ماڵومنداڵ بهجێ بێڵن یان به خاووخێزانهوه ئاوارهبن و بچنه شارهکانی دیکه؟ ئهی ناکرێت شوێنی کاریان لهشوێنی ژیانیان بێت؟ و زۆر پرسیاری دی.....
ئهی ئهوپهڕی خۆشهویستی
ئاسۆی بهختهوهری و رووناکی ژیان
دڵسۆزی نهمر
زهحمهتكێشی بێ وچان
بهسۆز و مێهرهبان
هاندهری گهورهژنان و
گهورهپیاوانی داهاتوو
ڕۆژت پیرۆزبێت
ئه مرۆ له پۆل دا منداڵه کان سه باره ت به به رنامه و پلانه کانیان له پێشوازی هاتنی ساڵی نوێ و نه ورۆز بۆ یه کتر ده دوان، که له پشوی نه ورۆزدا بۆ کوێ ده چن و چێ ده که ن. حه ز و ئاواته کانیان بچووک و ساوایانه بوو. سواری فرۆکه و شه مه نده فه ڕ( قه تار) و که شتی به خه ویش نابینن هیچ؛گه ڕان و گه شت وگوزاریان له سه قز و گونده کانی ده ورو به ری تێنه ده په ڕی!به ڵام دڵنیام به هۆی ده ستکورتی و باری ئابووری بنه ماڵه و گرفتاری دایک و بابیانه وه زۆریان ته نانه ت سه فه رێکی یه ک رۆژه شیان بۆ نا ره خسێت.
ئارام ده یگوت له گه ڵ محه مه و جیره ی رۆژانه ی دوو حه فته مان خه رج نه کردوه ده یده ین به ته رقه و که پسوول و دیکه ی وه سایلی ئاگری نه ورۆز. هه رچی هه وڵم دا باسی مه ترسیه کانی ئه م شتانه یان بۆ بکه م و له کڕینی ئه م جۆره که ره سانه په شیمانیان که م و پاره ی خۆیان به م جۆره سه رف نه که ن، به خه رجیان نه ده چوو. هێندێکیان ده یانگوت کریومانه، هێندێکیش مه ترسیه کانیان قه بوول نه بوو ده یانگوت خه ته ری نیه. هێندێکیش ئاگری نه ورۆزو چوارشه مه سووریان به وانه وه خۆش ده دیت. بینیم که که س له گه ڵم نیه و له وانه یه زۆریان هه ر به کاری بێنن هیچم پێ نه ما جگه له وه ی کوتم: باشه له به کار هێنانی ئا گاداری خۆتان و که سانی ده وروو به رتان بن و کاری مه ترسی داری پێ نه که ن. له دڵیشه وه ئافه ریمم بۆ وڵاتی چین نارد که چۆن0000 نیازی ده روونی مرۆﭬه کان و کۆمه ڵگا جۆربه جۆره کان ده ناسێت و بازار و موشته ری بۆ خۆی ساز ده کات به چه شنێ که له زۆربه ی وڵاتانی دونیا که ره سه کانی بازاریان هه یه. ئه وه م وه بیر هاته وه ماوه یه ک له وه پێش که واو پاتۆڵی مرادخانی بۆ ناردبوینه کوردوستان. ده ترسم رۆژێکیش کڵاشه که ی هه ورامان مان به دیاری بۆ بنێرێت ئه گه ر تائێستا نه ی ناردبێت!؟
